Кызыктуу окуяларкыздар менен




※ Download: Кызыктуу окуяларкыздар менен





Тилди тандаңыз

кызыктуу окуяларкыздар менен

Чагылганга туш болгон адам токко тартылгандай эле патологиялык өзгөрүүлөргө дуушар болот. Өтө кубаттуу чагылгандар кумга түшкөн убакта аны эритип жибергендиктен, дарактардын тамырына окшош формадагы айнек түтүкчөлөрдү — терди пайда кылат. Алп бала мектепти ийгиликтүү гана аяктабастан университетке тапшырып укук таануу илими менен алектене баштаган.

кызыктуу окуяларкыздар менен

Женеша эси ооп жерге кулайт. Эң кызыгы, бир арканда тизиле жетелешкен балдардын биринчи, үчүнчү, бешинчиси чагылгандын курманы болгон. Чагылган тийген бута, эгер жерге өткөрүп жиберүүчү нерсе жок болсо, чоң зыянга учурайт.


Чагылган — өтө чоң учкундуу разряд болуп эсептелет. Негизинен кара булут каптап, катуу жаан жааганда көп байкалат. Бир нече жүз метрден бир нече километрлерге чейин созулуп, жаркыроо жана катуу күркүрөгөн үн менен коштолот. Чагылгандын ачкан биринчи адам америкалык физик болгон. Көптөгөн тажрыйба жүргүзүүнүн натыйжасында 1752-жылы батпаректин жардамы менен жүргүзүлгөн тажрыйбасы тууралу жазып чыккан.

Андан бери технологиянын өнүгүшү менен чагылган тууралуу көп нерселер изилденген, көптөгөн теориялар айтылган. Чагылгандын пайда кылуучу негизги аймак болуп эсептелет. Булуттар бир нече катмардан турат.

Жерден 3-4 километр бийиктикте жана майда тамчылардан, андан бийигирээк болгондо алар муз бүртүкчөлөрүнө айланган абалда болот. Жерден тынымсыз көтөрүлүп турган жылуу нын натыйжасында майда тамчылар жана муз бүртүкчөлөрү да тынымсыз кыймылда болуп турат.

Майда бүртүкчөлөр жеңил болуп, жылуу агым менен жогору көтөрүлүп, жолдо чоңураак бүртүкчөлөр менен кагылышып турат. Мындай тынымсыз сүрүлүүдөн улам майда муз бүртүкчөлөрүнүн басымдуу бөлүгү оң, ал эми төмөн жакта калган бир аз ири бүртүкчөлөрү терс заряддалат. Ошентип, булуттардын жогорку катмарында оң заряддалган талаа, төмөнкү катмарында терс заряддалган талаа пайда болот.

Бул талаалардын разряддалышынан улам булуттар арасындагы чагылгандар пайда болот. Булуттар арасындагы чагылгандардын узундугу 1-150км ге чейин болот. Ал эми жайкы жамгырдын убагында булуттардын төмөн жагында так эле ошондой кубулуш болуп турат. Мында, чагылгандын пайда болушу үчүн зарыл болгон чөйрөнү жаратууда негизги ролду тамчылар ойнойт. Булуттун төмөнкү катмарындагы нун малекулалары биригип отуруп, массасы кескин абалга жеткенде тамчы түрүндө төмөн карай түшөт.

Суу буусуна каныккан булуттардын арасынан анын массасынын артышы менен ылдамдыгы өсөт. Булуттардын арасында абага сүрүлүүдөн улам суу тамчысынын берүү менен оң заряддалат да анын айланасы, башкача айтканда, булуттагы талаа терс заряддалат. Ошентип, жамгырдын же кардын жаашы менен булуттардын арасында терс заряддар көбөйөт. Ал эми жерге жакындаганда абанын тыгыздыгынын көбөйүшүнөн жана дан улам тамчынын ылдамдыгы азаят.

Ал эми не жакындаганда тамчы бууланат да, терс заряддалат. Демек, чөйрөдө оң заряддардын артышы келип чыгат. Биринчи баскычта электрдик талаа кескин абалга жеткенде, алгач абадагы бош жүргөн электрондор тарабынан башталат, б. Тактап айтканда, электрондук агым сызыктуу электрдик разряддарды — ди, өткөрүмдүүлүгү чоң болгон термоиондошкон жаркыраган каналды пайда кылат. Андан соң ал канал менен чагылгандын «лидер» деп аталган негизги соккусу өтөт.

Ушундай зор ылдамдыкта диаметри 2-3 см диаметри 5-6 метрдик таажысын, б. Чагылган өтө чоң лор менен коштолот. Ошону менен бирге кубаттуу жана кубулушу да жүрөт. Окумуштуулардын эсептөөлөрүнө караганда, чагылгандын энергиялык жаркыроосу дан да көрүүгө мүмкүн боло тургандай күчтүү болот.

Бирок, «сызыктуу» болгону менен биз чагылгандын изин бир калыпта түз сызыктуу болбогонун билебиз. Бул эмнеден келип чыгат? «Баскычтуу лидер» деген термин бул кубулушту белгилөө үчүн колдонулат. Мында ар бир баскыч — бул жарыктын ылдамдыгына барабар ылдамдыкта кыймылга келген электрондор абанын молекуласына урунган жерге чейинки аралык болуп эсептелет.

Мында разряддын траекториясы өзгөрөт. Ошентип, чагылганда канчалык абанын молекуласына кагылышса, ошончолук багытын өзгөртүп кете берет. Чагылгандан пайда болгон 10 000-20 000 ге чейин жетет. Жердеги нерсеге чагылган тийүү мүмкүнчүлүгү анын канчалык бийик жайгашканына жана н өткөрүмдүүлүгүнө жараша болот.

Чагылгандын термикалык жана электродинамикалы таасиринен тышкары электромагниттик жана жарык нурдануусу менен коркунучтуу. Чагылган тийген бута, эгер жерге өткөрүп жиберүүчү нерсе жок болсо, чоң зыянга учурайт.

Материалда чагылгандын зарядынан пайда болгон ток жүрүүчү тар каналдар түзүлөт. Ал каналдарда температура өтө жогору болгондуктан, чагылган тийген моментте нерсении кандайдыр бир бөлүгү эрип, кээде бууга айланып кетет. Өтө кубаттуу чагылгандар кумга түшкөн убакта аны эритип жибергендиктен, дарактардын тамырына окшош формадагы айнек түтүкчөлөрдү — терди пайда кылат.

Мында кумдун эрүү температурасы 1600-2000 градус Цельсий. Фульгуриттер ар кандай формада жана узундукта болот. Эң узуну 5 метрге чейин болгон. Чагылгандын издери Eucalyptus caliginosa. Жалгыз бактын чагылгандын бутасы болуу мүмкүнчүлүгү жогору, бирок, айрым токойлордо дээрлик ар бир экинчи даракта чагылгандын койгон белгиси болот.

Чагылган башкаларга караганда эмен багына көп түшөт. Анын себеби, сөңгөк курамындагы көп болгон заттардан улам болору изилденген. Даракка тийген чагылгандын жолу электрдик каршылыгы аз болгон багытта болот да, андан бөлүнүп чыккан жылуулуктун өтө көп өлчөмүнөн улам суулар бууга айланып, дарактардын сөңгөктөрүн жарып чыгат.

Дарак кургак болсо ошол замат өрттөнүп кетет. Көпчүлүк учурда бийик дарактар, курамында сууну камтыгандыктан, чагылгандарды «тартып» алат да, жерге терең кирген тамырлары менен табигый чагылган тоскуч кызматын аткарып калат. Бул чагылган түрүнүн чыгышынын 200дөй теориясы каралган. Шар түрүндөгү чагылгандын абада пайда болушу үчүн күчтүү газдык разрядды жаратуучу болушу шарт. Анын ичинде жарыктандыруучу өтө чоң температура болушу мүмкүн. Себеби, газ Келвин б-ча бир нече миң градус температурада гана плазма түрүнө айланат да жаркыроону пайда кылат.

Ал көбүнчө өткөрүүчүлөрдөн же булуттун арасынан «суурулуп чыгат». Шар түрүндө болуп, диаметри 12-25 см ден 1 м ге чейин болот. Кичинекей көзөнөктөрдөн, жылчыкчалардан өтүп кетүү же тоскоолдуктарды айланып өтүү касиетине ээ. Шар түрүндөгү чагылган дале болсо табигаттын табышмактуу кубулуштарынын бири болуп келе жатат.

Окумуштуулар ага мүнөздүү болгон айрым өзгөчөлүктөрдү түшүндүрүү менен гана чектелип келет. Шар түрүндөгү чагылган интенсивдүү нун булагы болуп эсептелет. Жогорку жыштыктагы электромагниттик нурланууну пайда кылган чагылгандар радиотехниканы, телефондорду жана трансформаторлорду иштен чыгарса, төмөнкү жыштыктагылары адамдын психикасына таасир этип, башын оорутуп, коркууну жаратып, галлюцинацияны пайда кылат.

Ошентсе да анын «өмүрү» өтө эле кыска, башкача айтканда, бир нече секунддан бир нече мүнөткө чейин абада калкып туруп, андан кийин жарылып, айрым учурда кичирейип отуруп абага сиңип кетет. Жөнөкөй абалында мындан жылуулук өтө аз чыгат. Бирок, жарылгандан чыккан энергия сууну буулантып же жанындагы нерселерди эритип жиберүүгө жөндөмдүү. Мындан тышкары, шар түрүндөгү чагылгандын формасы козу карындын, тамчынын жана алмуруттун формасында да кезигери байкалган.

Жер шарында бир убакта 100дөн 1000ге чейин шар түрүндөгү чагылган пайда болот, бирок, адамдын аны өмүрүндө бир жолу көрүү мүмкүнчүлүгү 0,01%ды түзөт. Ачык жерлерде абадагы оң жана терс заряддар бирдей өлчөмдө болушат. Бирок, антеннага, электр зымдарына жана башка буталарга тийген чагылгандын 95% ы терс заряддардан улам болот.

Чагылгандын разряды өтө кыска убакта 80 мкс секунданын миллиондон бир бөлүгү эң жогорку чекке жеткендиги менен өзгөчөлөнөт. Чагылганга туш болгон адам токко тартылгандай эле патологиялык өзгөрүүлөргө дуушар болот. Эсинен танып, колу буту карышып, оор болсо дем алуусу жана жүрөгү токтоп калышы байкалат. Денеде токтун белгиси - «кирип чыккан» жерлери кызарып так болуп калат. Ал — чагылган тийген жердеги капиллярлардын кеңейип кетишинин натыйжасы. Чагылган тийгенде биринчи медициналык жардам өтө тез көрсөтүлүүсү керек.

Абал оор болсо дем алуусу же жүрөгү токтоп калган болсо реанимация кылуу керек. Окуянын күбөсү алгачкы 10-15 мүнөт ичинде жардам көргөзбөсө, реанимация да жардам бербей калат. Чагылгандын «каардуу» мүнөзүнөн башка табышмактуу сырлары көп. Алсак, кандайдыр бир адамга болгон ашыкча «арзуусу» менен да таң калтырып келет.

Бир адам 1899-жылы шаарында өз короосунан чагылган тийип өлөт. Туура 30 жыл өткөндөн кийин так эле ошол жерден ал адамдын баласы чагылгандын курманы болот. А 1949-жылдын 8-октябрында чагылгандык кезектеги сапары биринчи адамдын небереси, экинчисинин баласына туш келет.

«Ата жолун жолдогон» ал адам да чагылгандан ажал табат. Ошол эле журналда майор Саммерфорддун тарыхы жазылган. Ал 1918-жылы чагылган тийип, аттан учуп түшүп, денесинин ылдыйкы бөлүгү кыймылдабай калган. Майыптыгынан улам армиядан кетип, барат. Эки жылда майор жакшы болуп, акырындап тиричиликке кошула баштайт. Бирок, 1930-жылы «ашык болгон» чагылган аны издеп таап үчүнчү жолу «кездешүүгө чыгат». Бул жолкусунда аны толук кыймылдан алат. Эки жылдан кийин каза болгон майордун тарыхында бул окуялар таң каларлык кокустук катары кала берет эле.

Чагылгандын соккусу Саммерворддун мүрзөсүнө тийип, аны талкалап кеткен. Ал эми да тоого чыккан жаш натуралисттер катуу жаанда калып, коопсуздук үчүн альпинисттердей арканга тизилип алышкан. Ошол маалда аларга чагылган тийген. Эң кызыгы, бир арканда тизиле жетелешкен балдардын биринчи, үчүнчү, бешинчиси чагылгандын курманы болгон. Калган жуп катарда тургандарга эч кандай зыян келген эмес.

Шаар үстүндөгү кубаттуу чагылган. Кадимки чагылган чейрек секундага созулат. Ошондуктан, бир түшкөн жерге бир нече жолу кайра түшкөн учурлар көп кездешет. Ал эми бул жалпы чагылгандардын 20 % ын гана түзөт. Калган 80% ы булуттар арасында болуп турат. Бул Күндүн кыртышынын температурасынан 5 эсе ысык. Мунун себеби эркектердин ачык асман алдында көп жүргөндүгү менен аныкталат. Себеби, ал жерден чагылганга кабылуу мүмкүнчүлүгү чоң.

Көптөгөн уйчулардын чагылгандан өлгөндүгү мунун далили катары эсептешкен. Статистикалык маалыматтарга караганда Францияда ар жылы миллион жолу чагылган түшөт жана андан бир нече ондогон адам, 10 миңге жакын уй өлөт. Мисалы, сырткы кийимине тийбей, ич кийимин күйгүзгөнү, капчыктагы тыйындарды эритип, жабыштырып, алар менен кошо болгон кагаз акчаларга зыян келтирбеген учурлар көп катталат.


кызыктуу окуяларкыздар менен

Суперстан: Жеңелер менен болгон кызыктуу окуялар... - Суперстан - кызыктуу окуяларкыздар менен


кызыктуу окуяларкыздар менен
Бара калып тошокту ачса кошуна аяал экен бети башы когоргон. Эми Конгресс санкциялардын экинчи топтомун киргизүү механизмдерин карай баштайт. Студенттик күндөр — бул убагында баркталбай, оюн-күлкү, уйку менен өтүп, баштан өткөн соң «Эхх. Эшигин каккыласа эч ким ачпайт.
кызыктуу окуяларкыздар менен

кызыктуу окуяларкыздар менен

Кароче дагы бир окуя айтып берейин. Анда 4-5жаш пацан кезим болсо кк. Айылда тагаларымдын колунда чоноюп калдым. Бир куну женеша талтайып отуруп алып картошка арчып отуруптур да. Халат кийип алган турсасы жок экен. Болгондо да токой болуп кетиптир. Ошондо омурумдо биринчи жолу корсом кк... Мен үйдүн крышасын жапкан устага жардамдашып жүргөм, карасам женем арыкта челек жууп атыптыр тамашалап жыгачтын сыныгын сууга ыргытсам челеке тийип тарактап кетти.

Азырда тамашалап айтып калсам уялып коет. Шайыр тамашакой жеңелер бар болсун! Уйлонгонуно 7 айдай болгон. Байкем кундогудой эле жумушка келип кетмей. Уйунун эшегиги дайыма ачык турчу экен да. Бир куну жумушка бара жатып тел. Эшигин каккыласа эч ким ачпайт. Каккылап кыйкыргандан кийин акыры аяалы эшигин ачат.

Уйуно кирсе эле эшигинин оозунда бир мужской сапошка турат. Женеша колунан кармап токтой турсан дегиче болбой женешаны антара чабат. Женеша эси ооп жерге кулайт. Тиги байкем спальняга кирип барса эле тошоктун астынан эки бут чыгып туруптур да. Бара калып тошокту ачса кошуна аяал экен бети башы когоргон. Корсо кошунасы ичип келип аялын сабап атса аяалы байкемдин уйуно качыптыр да. Эшикти ачпаганынын себеби тиги кошунанын куйосу издеп келиптир деп ойлоптор.

Женеша байкушту аран эсине келтирип балницага алып барып 10 кундон кийин чыктыго. Хехе эркектер негизи эле оюбуз жаман Мен деле ошону кылмакмын элестет мужкой сапожка бут.... Анда 4-5жаш пацан кезим болсо кк. Айылда тагаларымдын колунда чоноюп калдым.

Бир куну женеша талтайып отуруп алып картошка арчып отуруптур да. Халат кийип алган турсасы жок экен. Болгондо да токой болуп кетиптир. Ошондо омурумдо биринчи жолу корсом кк... Анан женем ысырык салганы кириптир. Женем да кыйын да,монетаны чоктон эптеп алып туруп аяшымдын койнуна салып таштаптыр. Уйлонгонуно 7 айдай болгон. Байкем кундогудой эле жумушка келип кетмей.

Уйунун эшегиги дайыма ачык турчу экен да. Бир куну жумушка бара жатып тел. Эшигин каккыласа эч ким ачпайт. Каккылап кыйкыргандан кийин акыры аяалы эшигин ачат.

Уйуно кирсе эле эшигинин оозунда бир мужской сапошка турат. Женеша колунан кармап токтой турсан дегиче болбой женешаны антара чабат. Женеша эси ооп жерге кулайт. Тиги байкем спальняга кирип барса эле тошоктун астынан эки бут чыгып туруптур да.

Бара калып тошокту ачса кошуна аяал экен бети башы когоргон. Корсо кошунасы ичип келип аялын сабап атса аяалы байкемдин уйуно качыптыр да. Эшикти ачпаганынын себеби тиги кошунанын куйосу издеп келиптир деп ойлоптор.

Женеша байкушту аран эсине келтирип балницага алып барып 10 кундон кийин чыктыго. Анда 4-5жаш пацан кезим болсо кк. Айылда тагаларымдын колунда чоноюп калдым. Бир куну женеша талтайып отуруп алып картошка арчып отуруптур да. Халат кийип алган турсасы жок экен. Болгондо да токой болуп кетиптир.

Ошондо омурумдо биринчи жолу корсом кк... Жаны тороп,кыркымы чыгарганы уйго баргам. Апам кайынсиндинди роддомдон апкелем,уйду жыйна,бардак болсо жаман корот ал деп коюптур. Биз келсек уй таптаза,маставада бышыръп зынкыйтып отуруптур. Апам мени жайгаштырып коюп бир жакка кетти. Аябай кыйналып торогонго отура албайт элем.

Дааратканага барып уйго кирсем,жаны женем менин ордума жатып,кызымды каттуу кучактап алып уктап калыптыр. Ойгото албай эшикке кайра кайра чыгып кирем. Акыры апама чалдым,уйго келинизчи,менин жаткым келип атат,ордума женем уктап калыптыр деп. Апам келип уууй Мира туур эрин чакырып атат десе, чочуп ойгонуп кетти.

Азырда айта берем жене ордуму талашпан а деп. Анан тв коруп отурду мен тел чукулап отурсам кайра кайра баняга кете берейн сиз отуруп турун дейт мен болсо барбай еле койун десем мейли деп отурган анан тошок салып беринчи дегенинен салып бергем озум сырткы комнатада отургам печкенин тубундо анан сыртан иттердин уну чыкса коркуп ички уйдо уктап жаткан кайнимин жанына кирип отурам. Акыры тошокту туртсом жумшак шарт тошокту ачсам тошоктун ичине жакондос тошокту узун кылып жаткырып койуптур дагы устуно корпо жапкан екен мен болсо кайним уктап жатат деп коркбой отура берипмин.

Categories: инструкция